Organize Sanayi Bölgeleri mekanik tesisat sistemleri; fabrikaların üretim, iklimlendirme, su, enerji, yangın güvenliği ve proses ihtiyaçlarını karşılayan teknik altyapıların bütünüdür. Isıtma ve soğutma sistemlerinden basınçlı hava hatlarına, yangın tesisatından buhar ve proses borulamalarına kadar birçok sistem aynı proje içinde çalışır.
OSB’de mekanik tesisat firması seçilirken şu özellikler aranmalıdır:
Endüstriyel tesis projelendirme deneyimi
Üretim sürecine uygun kapasite hesabı
Mekanik, elektrik ve otomasyon koordinasyonu
Proses akışkanlarına uygun malzeme seçimi
Basınç, sızdırmazlık ve fonksiyon testlerinin belgelenmesi
Bakım erişimi ve kapasite artışlarının planlanması
Üretim tesislerinde standart bina çözümleri çoğu zaman yeterli olmaz. Fabrikanın vardiya düzeni, makine parkı, proses sıcaklıkları, basınç ihtiyaçları ve yangın riskleri projeyi doğrudan şekillendirir.
OSB mekanik tesisat sistemleri, üretimi doğrudan besleyen proses hatlarıyla çalışanların güvenliği ve konforunu sağlayan bina tesisatlarını kapsar. Her fabrikanın ihtiyacı üretim faaliyetlerine göre farklılaşır.
Başlıca sistemler şunlardır:
Bir gıda fabrikasında hijyenik paslanmaz borulama ve sıcak su sistemleri öncelik kazanabilir. Metal işleme tesisinde basınçlı hava, yağ sisi tahliyesi ve proses soğutması daha belirleyici olabilir.
Endüstriyel mekanik tesisat, üretim makinelerini destekleyen yardımcı bir sistem değil, üretim sürekliliğinin temel parçalarından biridir.
Sistem seçimi, fabrikanın toplam alanından önce üretim faaliyetlerine göre yapılmalıdır. Aynı büyüklükteki iki fabrika; kullandıkları makineler, çalışma sıcaklıkları ve oluşan kirleticiler nedeniyle tamamen farklı mekanik altyapılara ihtiyaç duyabilir.
| Tesis türü | Öncelikli mekanik sistemler | Tasarımda dikkat edilen konu |
| Gıda üretim tesisi | Hijyenik hatlar, sıcak su, havalandırma | Temizlenebilirlik ve hijyen |
| Metal işleme fabrikası | Basınçlı hava, proses soğutma, egzoz | Yağ sisi, duman ve sürekli üretim |
| Kimya tesisi | Kimyasal borulama, havalandırma, yangın | Malzeme uyumluluğu ve sızdırmazlık |
| Depo ve lojistik merkezi | Yangın, havalandırma, radyant ısıtma | Yüksek tavan ve raf yerleşimi |
| İlaç üretim tesisi | Temiz oda, hassas iklimlendirme, saf su | Basınç kademeleri ve filtrasyon |
| Otomotiv tesisi | Basınçlı hava, boya egzozu, proses hatları | Patlayıcı ortam ve hava kalitesi |
Makine yerleşimleri kesinleşmeden hazırlanan tesisat projesi, sahada hat değişikliklerine neden olabilir. Üretim ekipmanlarının bağlantı değerleri ve bakım alanları proje başlangıcında toplanmalıdır.
Proses borulamaları, taşınan akışkanın basıncı, sıcaklığı, kimyasal özelliği ve debisine göre tasarlanır. Boru malzemesiyle birlikte conta, vana, flanş ve bağlantı yöntemi de aynı çalışma koşullarına uygun olmalıdır.
Basınçlı hava tesisatında kompresör kapasitesi kadar dağıtım hattı önem taşır. Küçük boru çapları, gereksiz dirsekler, kirli filtreler ve kontrol edilmeyen kaçaklar kullanım noktasındaki basıncı düşürebilir. Bu durum kompresörün daha yüksek basınçta çalışmasına ve enerji tüketiminin artmasına yol açar.
Projelendirme sırasında şu veriler belirlenmelidir:
Kapalı halka biçiminde hazırlanan basınçlı hava hatları, uygun projelerde tüketim noktalarının birden fazla yönden beslenmesini sağlayabilir. Hattın tamamı devre dışı bırakılmadan bakım yapılabilmesi için bölgesel vanalar kullanılmalıdır.
Endüstriyel iklimlendirme, çalışan konforunun yanında üretim koşullarını da korumalıdır. Bazı üretim süreçleri belirli sıcaklık, nem ve hava temizliği aralıklarında yürütülebilir.
Yüksek tavanlı fabrikalarda klasik sıcak hava sistemleri, ısının tavan altında birikmesine neden olabilir. Kullanım şekline göre radyant ısıtıcılar, sıcak hava üreteçleri, merkezi kazan sistemleri veya ısı pompaları değerlendirilebilir. Soğutma tarafında chiller, klima santrali, fan-coil veya doğrudan genleşmeli sistemler kullanılabilir.
Havalandırma projesi hazırlanırken yalnızca taze hava ihtiyacı hesaplanmamalıdır. Kaynak dumanı, boya buharı, toz, yağ sisi, nem ve proses ısısı gibi kirleticiler kaynağında kontrol edilmelidir.
Genel havalandırma, kirleticiyi kaynağında yakalayan lokal egzoz sisteminin yerine geçmez.
Üfleme ve emiş noktalarının yanlış yerleştirilmesi, kirli havanın çalışanların solunum bölgesinden geçmesine neden olabilir. Hava dağılımı, makine yerleşimi ve üretim hareketleriyle birlikte incelenmelidir.
OSB’deki fabrikalarda yangın sistemi, üretim riskine ve depolanan malzemelere göre projelendirilmelidir. Sulu sprinkler sistemi, yangın dolapları, hidrantlar, pompalar, su depoları, algılama cihazları ve özel söndürme çözümleri ortak bir senaryoya bağlanır.
Yanıcı sıvıların bulunduğu alanlarda köpüklü sistemler, elektrik ve sunucu odalarında uygun gazlı söndürme çözümleri değerlendirilebilir. Sistem seçimi, yangın sınıfı ve mahal kullanımına göre yapılmalıdır.
Yangın alarmı sırasında şu işlemler gerekebilir:
Depo rafları, yüksek istifler ve sonradan eklenen bölmeler sprinkler dağılımını etkileyebilir. Yerleşim değişikliklerinden sonra yangın sistemi yeniden kontrol edilmelidir.
OSB mekanik tesisatlarında enerji verimliliği, tek bir cihazın değiştirilmesiyle sınırlı değildir. Fanlar, pompalar, kazanlar, kompresörler, buhar kapanları ve soğutma sistemleri birlikte izlenmelidir.
Enerji tüketimini azaltmak için şu uygulamalar kullanılabilir:
Mekanik otomasyon sistemi; arıza, sıcaklık, basınç ve çalışma durumu bilgilerini merkezi olarak izleyebilir. Ölçüm yapılmayan bir sistemde kaybın nerede oluştuğunu belirlemek zorlaşır.
Kurulum, onaylı proje ve koordinasyon çizimleri üzerinden yürütülmelidir. Boruların, hava kanallarının, elektrik tavalarının ve üretim ekipmanlarının aynı hacimde çakışmaması için disiplinler arası saha planı hazırlanmalıdır.
Devreye alma sürecinde şu kontroller tamamlanmalıdır:
Sahada yapılan değişiklikler son durum projelerine işlenmelidir. Güncel proje bulunmaması, bakım ve kapasite artırımı çalışmalarını zorlaştırır.
Altes Mühendislik; endüstriyel ısıtma, soğutma, havalandırma, sıhhi tesisat, yangın sistemleri, basınçlı hava ve özel proses tesisatları alanlarında proje ve uygulama hizmetleri sunmaktadır.
Firmanın paylaştığı çalışmalar arasında Başkent Organize Sanayi Bölgesi ile ASO Organize Sanayi Bölgelerindeki fabrika mekanik tesisat uygulamaları yer almaktadır. Proje kapsamlarında kazan dairesi, yerden ısıtma, temiz ve atık su, yangın dolabı, iklimlendirme, test ve devreye alma çalışmaları bulunabilir.
OSB projesi için uygulayıcı firma değerlendirilirken teknik kadro, endüstriyel referanslar, kalite kontrol prosedürleri, iş güvenliği yaklaşımı ve teknik teslim kapasitesi birlikte incelenmelidir.
OSB mekanik tesisat projesinin teslim dosyasında şu kayıtlar bulunmalıdır:
Organize Sanayi Bölgeleri mekanik tesisat sistemleri, üretim sürekliliğini, çalışan güvenliğini ve enerji yönetimini doğrudan etkiler. Altes Mühendislik ile keşif, proje, uygulama ve devreye alma süreçlerinin ortak koordinasyon altında yürütülmesi, tesisin üretim ihtiyaçlarına uygun ve kontrol edilebilir bir mekanik altyapı kurulmasını destekler.
